Dilencilik ve Hanutçuluk Faaliyetlerinin Yasaklanması.
GENEL EMİR 2026-1
Toplumsal hayatın düzenli, güvenli ve huzurlu bir şekilde sürdürülebilmesi; kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasının yanı sıra, vatandaşların insan onuruna yakışır şartlarda yaşamalarının teminat altına alınmasını da zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, vatandaşlarımızın yardımlaşma, paylaşma ve merhamet gibi yüksek insani duygularının istismar edilmesi suretiyle gerçekleştirilen dilencilik faaliyetleri; kamu düzenini bozmakta, toplumda huzur ve güven duygusunu zedelemekte, trafik ve çevre güvenliğini tehlikeye düşürmekte ve özellikle çocuklar, engelliler ile kendini idare edemeyecek durumdaki kişilerin istismar edilmesine yol açmaktadır.
Dilenciliğin bireysel bir sorun olmanın ötesinde, zamanla organize yapılara dönüşebilen, suçla bağlantılı sonuçlar doğurabilen ve sosyal devlet ilkesini zedeleyen bir olgu haline geldiği; bu faaliyetler yoluyla elde edilen haksız kazancın kamu vicdanını yaraladığı ve toplumda sosyal adalet algısını olumsuz şekilde etkilediği bilinmektedir. Nitekim gerek Türk Ceza Kanunu gerekse Kabahatler Kanunu hükümleriyle dilencilik ve dilendirme fiilleri hukuka aykırı kabul edilmiş ve bu fiillerle etkin mücadele etme yükümlülüğü getirilmiştir.
Bu itibarla; kamu düzeni, kamu güvenliği ve trafik güvenliğinin korunması, çocukların ve savunmasız bireylerin her türlü istismardan uzak tutulması, dilencilik faaliyetlerinin önlenmesi ve bu faaliyetlere karşı etkili bir uygulama sağlanması amacıyla aşağıda belirtilen ilgili mevzuat hükümleri ile İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü’nün 13.11.2024 tarihli ve 87779 sayılı Genelgesi doğrultusunda İlimiz genelinde uygulanmak üzere bu Genel Emrin yayınlanması gerekli görülmüştür.
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun;
11.maddesinin (a) bendinde; “Vali, il sınırları içinde bulunan genel ve özel bütün kolluk kuvvet ve teşkilatının amiridir. Suç işlenmesini önlemek, kanun düzen ve güvenini korumak için gereken tedbirlerini alır. Bu maksatla Devletin Genel ve Özel Kolluk Kuvvetlerini istihdam eder, bu teşkilat amir ve memurları Vali tarafından verilen emirleri derhal yerine getirmekle yükümlüdür.”
11. maddesinin (c) bendinde; “İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve görevlerindendir. Bunları sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır.”
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun;
Dilencilik başlıklı 33. maddesinde; “Dilencilik yapan kişiye, 1.764 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca, dilencilikten elde edilen gelire elkonularak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bu kabahat dolayısıyla idarî para cezasına ve elkoymaya kolluk veya belediye zabıta görevlileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülkî amir veya belediye encümeni karar verir.”
Rahatsız etme başlıklı 37. maddesinde; “Mal veya hizmet satmak için başkalarını rahatsız eden kişi, 1.764 Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu kabahat dolayısıyla idarî para cezası vermeye kolluk veya belediye zabıta görevlileri yetkilidir.”
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun;
Dilencilik başlıklı 229. maddesinde; “Çocukları, beden veya ruh bakımından kendini idare edemeyecek durumda bulunan kimseleri dilencilikte araç olarak kullanan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun üçüncü derece dahil kan veya kayın hısımları ya da eş tarafından işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmiş olması halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.” hükümleri yer almaktadır.
Bu kapsamda;
- Sokak, cadde, meydan, park ve bahçeler, otopark, durak, tarihi ve kültürel mekanlar, ibadethaneler, metruk yapılar, inşaat alanları, banka ATM'leri, köprü altları ve benzeri yerlerin, barınma yeri olarak kullanılması ve buralarda dilenerek kişilerden para istemek suretiyle rahatsızlık oluşturulmasının,
- Otobüs, minibüs gibi toplu taşıma araçlarında, mezarlıklarda, nikah salonlarında, park, bahçe, tarihi ve kültürel alanlar, bar, kulüp gibi eğlence mekanlarında, umuma açık
yerlerde, cadde ve sokakların kaldırımlarında, akan trafik üzerinde, kavşaklarda, trafik ışıklarında ve benzeri yerlerde araç camı silmek, mendil, çiçek, hediyelik eşya satmak ve insanları rahatsız ederek para istemek suretiyle trafik güvenliğinin tehlikeye sokulmasının,
- Yanlarında veli ya da vasisi olsa dahi çocukların; çöplerden ve sokaklardan kâğıt, plastik, cam, metal gibi geri dönüşüm malzemesi toplanması işinde aktif ya da yardım etme gerekçesiyle çalıştırılmalarının, bu işi yapan ebeveynler tarafından yanlarında bulundurulmalarının,
- Hanutçuluk olarak nitelendirilen; iş yeri önünde yayaların serbest geçişini engelleyen, turistler, ziyaretçiler ve vatandaşları rahatsız edecek biçimde ısrarcı, yüksek sesli veya fiziksel temas içeren müşteri davet yöntemleri ile iş yeri sınırları dışında ikramda bulunulması ve ürün tanıtımı yapılması faaliyetlerinin,
Yasaklanmasına,
Karara aykırı hareket edenler veya belirtilen hususların on beş yaşından gün almamış çocuklar tarafından yapıldığının tespiti halinde baba, anne ya da vasisi hakkında 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 66'ncı ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32'nci maddesine göre cezai işlem uygulanmasına karar verilmiştir.
Bu konuda, sorumluluk alanlarına göre Emniyet ve Jandarma Birimleri ile Belediye Zabıta Birimleri tarafından gerekli denetimler gerçekleştirilecek, yapılan tespitler doğrultusunda idari ve adli işlemler tesis edilecektir.
Bu Genel Emir, Kaymakamlıklar ve Belediyeler tarafından mutat vasıtalarla halka duyurulacak ve yayımı tarihinde yürürlüğe girecektir.
Gereğini önemle rica ederim.
Hasan ŞILDAK
Vali
